Kurban kesmekten maksat yalnızca kan akıtmak ve kurban eti dağıtmak değildir. Elbette kurban kesmiş olmanın ve fukaraya etinden dağıtmanın sevabı vardır ve her kesen niyetinin halisliği ölçüsünde Allah (cc) dan karşılığını alır. Ancak emredilmiş her ibadette olduğu gibi kurban ibadetinde de kulluk şuurunu geliştiren bir hikmet vardır. Kurban kesmek atamız Hz İbrahim’in sünnetidir. Saffat suresinde Hz İbrahim’in kurbanı şöyle anlatılır:

             (101 –107)  Biz de ona aklı başında bir oğul müjdeledik. Çocuk büyüyüp yanında koşacak çağa erişince bir gün ona: “Evladım, dedi, ben rüyamda seni boğazlamaya giriştiğimi görüyorum, nasıl yaparız bu işi, sen ne dersin bu işe!” Oğlu: “Babacığım! dedi, hiç düşünüp çekinme, sana Allah tarafından ne emrediliyorsa onu yap. Allah’ın izniyle benim de sabırlı, dayanıklı biri olduğumu göreceksin!”  Her ikisi de Allah’ın emrine teslim olup, İbrâhim oğlunu şakağı üzere yere yatırıp, Biz de ona: “İbrâhim! Rüyanın gereğini yerine getirdin (onu kurban etmekten seni muaf tuttuk)” deyince (onları büyük bir sevinç kapladı). Biz iyileri işte böyle ödüllendiririz!  Bu, gerçekten pek büyük bir imtihandı. Oğluna bedel ona büyük bir kurbanlık verdik. 

          Cenabı Hak Hz İsmail’in kurban edilmesini emretmek ile özünde bu emrin büyük bir imtihan olduğunu vurgulamakta. İhtimal Allahü Teala Tekaddes Hazretleri Hz İsmail’in kurban edilmesini değil, Hz İbrahim’in (a.s)  İsmaili’ni kurban etmesini istemektedir. Hz İsmail oğuldur, candır en sevilendir . Evlat, ana baba için uğruna yaşanılan bir değer , en kıyılamayan, en zor büyütülen, yetiştirilen, en çok emek harcanan bir nimettir. İşte bu nimeti tam da büyüme çağına geldiğinde Allah (c.c) için kurban edilmesi istenmiştir.

          En kıyılamayanı feda edebilmek. İhtimal, Hz.İbrahim için  o gün en kıyılamayan,oğlu İsmail’di. Ondan evladını feda etmesi istenerek Rabbi’ne olan kulluğu itaati sınanabilir. Ancak yaşadığımız çağda mal, mülk, sevgili, şan, şöhret, makam, para, öz nefislerimiz , malayani (boş) meşguliyetler, şehevi istekler… gibi bir çok vazgeçilmez sanılan kıyılamayan listemiz mevcuttur. Herkes için bu liste elbette değişebilir, herkesin İsmaili farklı farklı olabilir. Ancak önemli soru şudur ; bizim İsmailimiz nedir? Allah’a (c.c) ibadetimize engel olan kul idrakinden biz alıkoyan İsmailimiz(!)  nedir?

         Kurban kesmekten maksat en değerli saydıklarımızı Allah’a (c.c) adamasını bilmek, gözümüzde büyüttüklerimizi gözümüzü kırpmadan feda edebilmektir. Feda edebilmekten kasıt ne olabilir diye düşünebiliriz? Feda etmek yeri geldiğinden Allah’ın (c.c) rızası neyi gerektiriyorsa o fiili yapabilme iradesinde olmaktır. Bazen verebilmek, bazen koşturabilmek, bazen zaman ayırabilmek, bazen sıcak yataklardan kalkıp, duaya durabilmek, bazen affedebilmek..İsmailimiz’in listesi ne kadar uzayabiliyorsa feda edilecekler listemiz de o kadar uzun olacaktır.

         “Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe iyiliğe kesinlikle erişmiş olmazsınız” (Ali İmran, 92)
En büyük kurban kendi nefsini feda edebilmektir. Nefis bütün eksik hallerin ve kötü huyların merkezi demektir. Allah’ın (c.c) emrine alıkoyacak her ne var ise bıçağın ucunda o olmalıdır.

         “Kurbanlarınızın ne etleri ne de kanları Allah’a ulaşır. O’na ulaşan sadece sizin takvanızdır” (Hac, 37)
Bir hadislerinde İki Cihan Serveri (s.a.v.) takva ile ilgili şöyle buyurmaktadır:

        “İnsanlar nezdinde kişinin kıymetini artıran şey maldır. Allah nezdinde de değerini artıran şey takvadır.”
        Bir kulu diğer kuldan farklı kılan , takvadır. Takva ile kullukta rütbe alınır, mesafe katedilir. Misal, nasıl ki  balon ile seyahat edileceğinde balona sıcak gaz verilir , ağırlıklar atılır ve yükselme sağlanır. Öyle de,takvaya (Allah’tan gereği gibi sakınmak) erebilmek, Allah’a yakın olabilmek için de Allah (c.c) ile aramıza perde olmuş , O’nu (c.c)  hissetmemize, kulluğumuzun tadını almamıza engel olan nefse ait her şeyi bırakmalı. Böylelikle her yapılanı Allah için yapmalı , ibadetlerdeki hikmetin ne olduğunu tefekkür edilmeli , takvaya ulaşmaya çalışılmalıdır. 

         "De ki: şüphesiz benim namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm hepsi alemlerin Rabbi olan Allah içindir" (En’am Suresi 162.)